Kuz-qish mavsumida salomatligimizga e’tibor beraylik

Kuz faslining kirib kelishi bilan tabiatda o‘zgarishlar boshlanadi. Havo harorati pasayadi, kunlar qisqaradi, odamlar ko‘proq yopiq binolarda vaqt o‘tkazadi. Bunday sharoitda ayrim yuqumli kasalliklarning, ayniqsa, nafas yo‘llari infeksiyalarining tarqalish xavfi ortadi.Shu bois kuz-qish mavsumida o‘z salomatligimizga e’tiborli bo‘lish, oddiy sanitariya-gigiyena qoidalariga amal qilish va kasalliklarning oldini olish choralarini ko‘rish muhimdir.
Sovuq tushishi bilan nimalarga e’tibor berish kerak?
Kuz-qish oylarida gripp, O‘RVI va boshqa nafas yo‘llari infeksiyalari ko‘proq uchraydi. Bu kasalliklar yo‘talish, aksirish va yaqin muloqot vaqtida odamdan odamga yuqishi mumkin.
Ayniqsa, maktab va maktabgacha ta’lim muassasalari, oliy ta’lim tashkilotlari, ish joylari hamda boshqa gavjum maskanlarda kasallikning bir kishidan boshqasiga yuqish ehtimoli yuqori bo‘ladi.
Buning oldini olish uchun esa murakkab choralar talab etilmaydi. Avvalo, qo‘llarni sovun bilan muntazam yuvish, yo‘talish va aksirishda og‘iz-burnini salfetka yoki tirsak bukilmasi bilan yopish, xonalarni tez-tez shamollatish va shaxsiy gigiyena qoidalariga amal qilish lozim.
Kasallikni oyoqda o‘tkazmang
Ko‘pchilik “oddiy shamollash” deb o‘ylab, kasallik alomatlariga jiddiy e’tibor bermaydi. Holbuki, tana haroratining ko‘tarilishi, kuchli yo‘tal, tomoq og‘rig‘i, holsizlik, bosh yoki mushaklarda og‘riq kabi belgilar kuzatilganda o‘z salomatligimizga befarq bo‘lmasligimiz kerak.
Kasal holda ishga, o‘qishga yoki gavjum joylarga borish nafaqat bemorning sog‘ayishini qiyinlashtirishi, balki infeksiyani atrofdagilarga yuqtirish xavfini ham oshiradi.
Shuning uchun kasallik alomatlari paydo bo‘lganda imkon qadar uyda qolish, yaqinlar bilan muloqotni cheklash va zarur hollarda tibbiyot xodimiga murojaat qilish maqsadga muvofiq.
Xonalarni shamollatish — oddiy, ammo muhim chora
Sovuq kunlarda ko‘pchilik derazalarni yopib, xonalarni uzoq vaqt shamollatmaydi. Biroq yopiq va havo almashinuvi yetarli bo‘lmagan xonalarda respirator infeksiyalarning yuqish xavfi oshishi mumkin.
Shu sababli uy, ishxona, sinfxona va boshqa yopiq xonalarni muntazam shamollatib turish kerak. Bu ayniqsa odamlar ko‘p bo‘ladigan joylarda muhim.
Bolalar salomatligiga alohida e’tibor
Kuz-qish mavsumida bolalar orasida respirator kasalliklar ko‘proq uchrashi mumkin. Ota-onalar farzandlarining salomatligini muntazam kuzatib borishlari, bolaning isitmasi yoki boshqa kasallik belgilari bo‘lsa, uni maktab yoki bog‘chaga yubormasliklari kerak.
Bolalarga qo‘lni to‘g‘ri yuvish, yo‘talish va aksirish odobiga rioya qilish hamda shaxsiy buyumlardan foydalanish qoidalarini o‘rgatish ham kasalliklarning oldini olishda muhim ahamiyatga ega.
 
Emlash — kasallikning oldini olishdagi muhim vosita
Grippga qarshi mavsumiy emlash ham kasallikning oldini olish va uning og‘ir kechish xavfini kamaytirishda muhim vositalardan biridir. Ayniqsa, kasallik og‘ir kechishi mumkin bo‘lgan xavf guruhidagi fuqarolar emlash masalasida tibbiyot xodimlari bilan maslahatlashishlari lozim.
Emlash bilan bir qatorda, kundalik hayotdagi oddiy profilaktik choralarni ham unutmaslik kerak.
Salomatlik — avvalo o‘zimizga bog‘liq
Yuqumli kasalliklarning oldini olish faqat tibbiyot xodimlarining vazifasi emas. Har bir fuqaroning mas’uliyatli munosabati ham katta ahamiyatga ega.
Oddiy qoidalarga amal qilish — qo‘llarni yuvish, xonalarni shamollatish, sog‘lom turmush tarziga rioya qilish, kasallik alomatlari paydo bo‘lganda boshqalardan vaqtincha uzoqlashish va o‘z vaqtida tibbiy yordamga murojaat qilish — ko‘plab kasalliklarning tarqalish xavfini kamaytirishga yordam beradi.
Kuz-qish mavsumi bizdan alohida e’tibor va ehtiyotkorlikni talab qiladi. Zero, salomatlikni asrash kasallikni davolashdan ko‘ra osonroq. O‘zimizni asrash orqali nafaqat o‘z sog‘lig‘imizni, balki oilamiz, yaqinlarimiz va butun jamiyat salomatligini ham himoya qilamiz.
 
 
 
Xiva shahar Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi bo‘limi Epidemiolog vrach Javlonbek Babajonov